Kolay temel kural yat?r?mc?n?n her zaman akl?nda tuttu?u bir

Kolay para h?rs? m?? Salt bilgisizlik mi?Saadet ZinciriMarmara Üniversitesi Ö?retim Üyesi Doç. Dr. Devrim Dumluda?’a göre saadetzincirlerinin hâlâ var olmas?n?n dört nedeni var.

Dünya çap?nda finans sisteminin geli?mesine paralel olarak, saadet zincirlerizaman içinde farkl? isimler ve ürünler ile farkl? ortamlarda kar??m?za hepç?kt?lar. Kanuni k?s?tlamalara ve yo?un bilgilendirme çabalar?na ra?men, saadetzincirleri var olmaya devam edecekler gibi görünüyor.Hukuki dilde piramit sat?? sistemi olarak adland?r?lan bu yap? kat?l?mc?lar?nabir miktar para (veya malvarl???) ortaya koymak kar??l???nda, sisteme ayn??artlar alt?nda ba?ka kat?l?mc?lar bulma ko?uluyla bir para (veya malvarl???)kazanc? olana?? ümidi veren bir sistemdir. Sistemin iyi i?lemesi ve yenikat?lanlar?n kazanmas? tamamen veya k?smen di?er kat?l?mc?lar?n da ko?ullarauygun davranmas?na ba?l?d?r.B?R ?NSAN SAADET Z?NC?R?NE NEDEN G?RER?Türkiye’de 2013 y?l?nda tüketicinin korunmas? hakk?ndaki 6502 no.lu kanun ilepiramit sat?? sisteminin kurulmas?, yay?lmas? veya tavsiye edilmesiyasaklanm??t?r.

Best services for writing your paper according to Trustpilot

Premium Partner
From $18.00 per page
4,8 / 5
4,80
Writers Experience
4,80
Delivery
4,90
Support
4,70
Price
Recommended Service
From $13.90 per page
4,6 / 5
4,70
Writers Experience
4,70
Delivery
4,60
Support
4,60
Price
From $20.00 per page
4,5 / 5
4,80
Writers Experience
4,50
Delivery
4,40
Support
4,10
Price
* All Partners were chosen among 50+ writing services by our Customer Satisfaction Team

Bu yasa??n konmas?ndaki temel neden gerçekçi olmayan veyagerçekle?mesi çok güç olan kazanç beklentisi sistemidir.Buradan anla??laca?? üzere Türkiye ve dünyadaki di?er ülkelerde piramit sat??sistemleri  yasaklanmakta ve çe?itlikanallardan bu tür sistemlerin yarataca?? olumsuzluklar kamuoyuna duyurulmayaçal???lmaktad?r.Yaz?l?, görsel ve sosyal medyada hüsranla sonlanan onlarca çarp?c? hikayeninyay?nlanmas?na ra?men, insanlar?n bu sistemlere kat?lmas?n?n temel nedenleri nelerdir?Bu durumu anlamaya çal???rken genellikle kolay para kazanma iste?i referansgösterilir ancak piramit sat?? sistemlerine kat?l?m?n detayl? bir analizinegiri?ilmez.

Burada kolay para kazanman?n arka plan?n? olu?turan faktörlerede?inerek piramit sistemlere kat?l?m? birkaç ba?l?k alt?nda toplayabiliriz.Bu sistemlere kat?l?m?n bir nedeni finansal okuryazarl?k seviyesinin dü?ükolmas? ile aç?klanabilir. Bu süreçte büyük zarar gören ki?ilerin genelliklefinansal piyasalar?n i?leyi?i ve yat?r?m araçlar? hakk?nda temel bilgilerininolmad??? görülmektedir. Varl?k piyasalar?nda yüksek kazanç için yüksek riskalmak gerekir. Bu temel kural yat?r?mc?n?n her zaman akl?nda tuttu?u bir uyar?sinyalidir. Öyle ki, varl?k yat?r?m?na yönelen ki?ilere öncelikle risk testiyap?larak, bireylerin risk almaya ne kadar uygun yap?da olduklar? saptan?r vearkas?ndan buna uygun yat?r?m araçlar? önerilir.

SAADET Z?NC?R?N?N BABASI ÖLEL? 69 YILOLDUPiramit sat?? sistemlerinde ise yüksek kâr elde etme durumunun s?f?r risk (veyaminimum risk) alt?nda gerçekle?ece?i bilgisi verilir (veya ki?iler buna iknaedilmeye çal???l?r). Bu teorik ve pratik olarak mümkün olmayan bir durumdur.Mümkün olmamas?n?n temel sebebi, sistemin sürdürülebilir olmamas?d?r.Kat?l?mc?lar?n sisteme yeni kat?l?mc?lar sa?lamas?, onlar?n da yeni ki?ilerbulmas? sürdürülebilir de?ildir. Sistem ise varl???n? ve kârl?l???n? ancak buko?ul alt?nda sürdürebilmektedir, üstelik sisteme ilerleyen süreçlerde giri?yapanlar (geç girenler) her zaman daha dezavantajl? konumdad?rlar.

Güvenunsurunun sars?lmas? durumunda ise sistem zemini sa?lam olmayan bir bina gibih?zla çökü?e geçebilir.Bir ba?ka nokta ise Ponzi ve Madoff zincirlerinde oldu?u gibi mü?terilerinparalar?n? teslim ettikleri yat?r?mc?lar? yeteri kadar takip etmemeleridir. Budurumda (standart iktisat teorisinden hareketle) “sofistike mü?teriler” olarakadland?r?lan, s?radan bir vatanda?a göre finansal okuryazarl?k becerisi yükseke?itimli insanlar bile ma?dur olmaktan kurtulamamaktad?rlar. Sofistikemü?terilerin, yat?r?mc?lar?n?n ak?lc? kararlar al?p almad?klar?n? neden takipetmedikleri üzerine pek çok akademik çal??man?n yap?ld???n? belirtmek gerekir.YÜZDE 600 KAZANÇ VAAT EDEN SAADET Z?NC?R? ÇÖKTÜBir ba?ka neden, dünyada ve ülkemizde giderek artan gelir da??l?m?adaletsizli?i, e?itsizlik, i?sizlik gibi faktörlerin etkisidir. ??olanaklar?n?n yetersiz oldu?u ortamlarda insanlar sosyo-ekonomik bir s?çramaiçin mevcut oyun alan?n?n d???na ç?kabilmektedir.

Örne?in Çin HalkCumhuriyeti’nde saadet zincirlerine en çok kat?l?m gösterenlerin, i?sizler,üniversite ö?rencileri, yeni mezunlar ve gelir seviyesi dü?ük bireyler oldu?ugözlenmi?tir. Bireyler üzerindeki y?k?c? etkisi ile mücadele amac?yla Çin’de2005 ve 2015 y?llar? aras?nda 21 binden fazla piramit sat?? zinciri kapat?lm??durumda. Türkiye’de de benzer uygulamalar mevcut. Yasaklar?n ve kapatmalar?nyan? s?ra Türkiye’de Gümrük ve Ticaret Bakanl??? piramit sat?? sistemleri ileilgili gerekli incelemeleri yapmaya ve varsa elektronik sistemin Türkiyeçap?nda durdurulmas? dâhil ilgili kamu kurum veya kurulu?lar?yla i? birli?iiçinde gerekli önlemleri almaya yetkili k?l?nm??t?r.

Saadet zincirlerine gösterilen ilginin bir di?er sebebi ise yak?n çevreetkisidir. Tan?mad???n?z birinin size piramit sat??? teklif etmesi ile, biryak?n?n?z?n veya bir tan?d???n?z?n teklifi ayn? etkiyi yaratmaz. Sistemini?leyi?inin güvenilen veya tan?d?k biri taraf?ndan tan?t?lmas? çok daha farkl? biretki yaratmaktad?r. Güven ve referans etkisinin büyük önem ta??d??? toplumlardabelki art niyetli olmayan yönlendirmeler istenmeyen olumsuz sonuçlara nedenolabilmektedir.PONZ?’N?N YEN? HEDEF? D?J?TAL DÜNYA MI?Son zamanlarda dijital para madencili?i veya dijital para üzerinden ürün al?m?vb.

zincirlerin kuruldu?unu görüyoruz. Buradaki kritik nokta, pek çok insan?ndijital paran?n arkas?ndaki blockchain teknolojisi, madencilik, algoritmalargibi i?leyi?leri tam anlam?yla idrak edemiyor olu?udur. Hayat?m?za yeni girentam olarak anlamad???m?z teknolojilere dayal? piramit sat?? sistemlerininba?lamas?, pek çok insan için bir bilinmeze girmek anlam?na gelmektedir. Birbilgisayar oyunu olarak ba?layan ve yat?r?lan paralarla ileride gerçek birtesis kurulaca?? iddias?yla sanal olarak büyükba? ve küçükba? sat?n al?nanÇiftlik Bank örne?ini vermek gerekirse, daha önce bas?nda yer ald??? gibi busistem ve muhafazakârl?k ya da milli tar?m aras?nda bir korelasyonbulunmamaktad?r.Ç?FTL?K BANK 11’L?S?NE BAKANLIK ?NCELEMES?Ancak, Farmville  gibi Facebook oyunlar?,bu tür olu?umlar?n Facebook üzerinden sayfa açarak d??ar?ya olumlu bir imajçizmesi, hâlihaz?rda tam olarak anla??lmam?? Bitcoin’in “f?rsatyaratt???” haberleri, dijital para madencili?i ile ilgili her ?eyin cazipgörülmesi Çiftlik Bank gibi olu?umlar?n gündeme gelmesinde daha belirleyicifaktörler olarak öne ç?k?yor.Piramit sat?? sistemlerinin bilinen ilk örne?i 1920’lerde Charles Ponzitaraf?ndan geli?tirilen ve Ponzi zinciri (Ponzi Scheme) olarak literatüre girenuluslararas? kupon ödemelerine sistemidir.

Bu sistemin temel özelli?i pekbilinmeyen uluslararas? geri ödeme kuponlar?n?n ülkeler aras? fiyatfarkl?l???ndan kâr etmek üzerine kurulu olmas? ve mü?terilerin bu kuponlar?ni?lem hacmi hakk?ndaki bilgisizli?inden yararlanarak büyük miktarlar üzerindenkazançlar edilmesidir ve en sonunda bu durumun anla??lmas?yla y?k?m?ngerçekle?mesidir.Di?er yandan, dijital para piyasas?n?n bu sat?? zincirlerinden etkilenece?inidü?ünmemiz için çok fazla neden yok. Bu piyasan?n ?u anda kar?? kar??ya kald???ba?ka iki temel s?k?nt? mevcut.?lki, son dönemde bu piyasalar?n büyük balonlar yaratt??? iddialar?n?n ciddikurum ve kurulu?lar ve akademisyenler (ki aralar?nda ekonomi alan?nda Nobelödülü kazanm??lar da var) taraf?ndan sistematik olarak öne sürülmesidir.Bloomberg taraf?ndan haz?rlanan ve Bitcoin’in fiyat hareketini dünya çap?ndabilinen Mississippi ?irketi (18.

yy.), lale tohumu (17.yy.), Güney Denizi?irketi (18.yy), ve 1990’lar?n sonundaki teknoloji balonu ile k?yaslayan grafikdurumun çarp?c?l???n? göstermektedir.

Dijital para piyasas?n? bekleyen ikinci s?k?nt? ise, pek çok ülkenin(hükümetler, merkez bankalar? düzeyinde) ve uluslararas? kurulu?un dijital parapiyasas?n? düzenlemek (regüle etmek) üzerine fikir birli?ine varmalar? ve bunayönelik bir takvim olu?turmalar?d?r. Çin ve Güney Kore gibi baz? ülkeler ise buaç?dan çok daha erken ad?m atmaktad?rlar.Ancak ya?anan bu sorunlar ve geli?meler dijital para sistemine ve arkas?ndakiblockchain teknolojisinin önemine gölge dü?ürmemelidir. Türkiye CumhuriyetMerkez Bankas?n?n da aralar?nda bulundu?u pek çok merkez bankas? blockchainteknolojisini benimseyerek dijital para konusunda önemli çal??malar ba?latm??bulunmaktad?r. Buradan hareketle ilerleyen y?llarda dijital paralar?n veblockchain teknolojisinin hayat?m?zda daha fazla yeri olaca??n? öngörebiliriz.

TÜRK?YE VS. D??ER ÜLKELERPiramit sistemlerinde Türkiye’nin di?er ülkelere k?yasla çok s?ra d??? birperformans sergiledi?ini söylemek do?ru olmaz. Finansal okuryazarl???n çokyüksek oldu?u ülkelerde bile (üstelik yasaklar ve yo?un bilgilendirmelerera?men) bu tür zincirlere kat?l?m oldu?u görülmektedir.Kolay yoldan para kazanman?n (üstelik s?f?r risk kar??l???) cazibesi her zamanvarl???n? sürdürecek gibi görünüyor.

Ancak bir genelleme yapacak olursak,geli?mekte olan ülkelerde finansal piyasalardaki i?leyi?in, yat?r?m araçlar?nyeteri kadar bilinmemesi, gelir da??l?m?ndaki çarp?kl?klar ve i?sizli?in yüksekoldu?u durumlarda daha çok insan?n bu tür sistemlere yöneldi?inisöyleyebiliriz.