BEL?RS?ZL?K sahip olmalar? ve bu yeteneklerin ö?rencilere uygulama konusunda

                         BEL?RS?ZL?K
DURUMLARININ ÜST B?L?? ?L??K?S?

                                                          
AHMET KOLAK
                                                     
Beykent Üniversitesi

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

 

                                                            
Özet

Bu çal??man?n
temel amac? belirsizlik durumlar?nda insanlar?n ne gibi tepkiler verdi?ini
ölçümlemeye çal??aca??m. Cinsiyet bak?m?ndan sorgulamalar? yap?larak
ili?kilendirme çal??mas? yap?lacakt?r. Belirsizli?e tahammülsüzlük ölçe?i ile
üst bili? ölçe?inin kar??la?t?rmal? analizi ve bu alanlarda yap?lan çal??malar
hakk?nda bilgileri inceleyece?im.

 

 

 

                      

ÜST B?L??

  Üstbili?, bilgiyi i?leme kuram?n?nxiçerdi?i yönlendirici kavramlardand?r.
Kavram?n aç?klamas? ve özellikleri, ara?t?rmalarda ve çal??malarda benzerlik
gösterirken, yerle?tirildi?i ba?lam ve kendisine yüklenen i?levin iki farkl?
biçimde tasarland??? gözlenmektedir. Bireylerin kar??la?t?klar? sorunlar?
çözebilmeleri için sahip olmalar? gereken di?er bir özellik ise üstbili?sel
(bili?ötesi) becerilerini kullanma yeterlili?idir. Üstbili?, genel olarak
bireyin kendi bili? sistemi, yap?s?, çal??mas? hakk?ndaki bilgisidir.

 

  “Üstbili? tan?m? ilk
olarak Flavell ile 1985 y?l?nda kullan?lm??t?r. Flavell, üstbili?i,
“bili?sel fenomen hakk?ndaki bilgi ve bili?”; “ki?inin kendi bili?sel
süreçleri hakk?ndaki bilgisi ve bu bilginin bili?sel süreçleri kontrol etmek
için kullan?lmas?” olarak tan?mland?rm??t?r. Eggen ve Kauchak (2001:338,339)
üstbili?i, ö?rencilerin çal??ma planlar?n? ve stratejilerini kendilerinin
belirlemesi biçiminde s?n?rland?rarak, onu “ö?renme stratejisi” ba?lam?nda
incelemektedirler. Buna kar??n, kavram?n yerle?tirildi?i bir di?er durum, üst seviye
dü?ünme stratejileridir. Woolfolk (1988:267), Caine ve Caine (2002:158, Blakey
ve Shelia (1990) ile Welton ve Mallan (1999:283-285) üstbili? kavram?n?,
ö?rencilerin kendi dü?ünme ?ekilleri üzerinde dü?ünmeleri ve dü?ünme
süreçlerini kontrol etmeleri olarak bir “üst düzey dü?ünme biçimi” kategorisi
içinde ele almaktad?rlar.” (Candan,2005).

 

  “Üstbili? ile ilgili
yap?lan çal??malar ö?renciler üzerinde yo?unluk kazanm??t?r. Fakat üstbili? ile
ilgili çal??malar?n ö?retmenler üzerinde gerçekle?tirilerek, ö?retmenlerin üstbili?
ile ilgili neler bildi?i ortaya ç?kart?lmal?d?r (Y?ld?z ve Ergin, 2007). Bu
sayede eksiklikler tespit edilerek ö?retmenlerin üstbili? yeteneklerinin
geli?tirilmesi için çal??malar yap?labilecektir. Çünkü ö?rencilere üst bili?sel
yeteneklerin kazand?r?lmas? için e?itmenlerin bu yeteneklere sahip olmalar? ve
bu yeteneklerin ö?rencilere uygulama konusunda bilgi sahibi olmalar?
gerekmektedir.” (Tüysüz ve ark,2008).

 

BEL?RS?ZL??E TAHAMMÜLSÜZLÜK

  Birçok insan hayat?n?n
belli ba?l? dönemlerinde ya da ço?unlukla ?imdiye ya da gelece?e ait
belirsizlikler ya?amaktad?r. Belirsizlik ile ilgili kavramlar incelendi?inde,
birkaç tan?m dikkat çekmektedir. Crigger’a göre belirsizlik, ya?anan olaylar?n
anlam?n? tan?mlamadaki yetersizlikten kaynaklanan bili?sel bir durum olarak
tan?mlan?rken; Sar?çam ve di?erlerine (2014)xgöre belirsizlik, gelecek ile ilgili
beklentilerin ya da gelece?in net olmamas? durumu olarak tan?mlanm??t?r.

  Belirsizli?in ortaya
ç?kma a?amas?nda belli ba?l? fikirler ortaya ç?km??t?r. Krohne (1993), ba?a
ç?kma teorisinde, baz? bireyler için önceden belli olmayan olarak tan?mlanan,
karma??k ve/veya çözülemez olarak görülen belirsizliklerin tehdit edici olarak
alg?land???ndan ve bu durumun belirsizli?in duygusal yönüne yol açt???ndan
bahsetmektedir.

 

  “Budner (1962)’a
göre belirsizlik üçxsebeble
olu?abilir.Bunlardan birincisi ipucuxiçermeyen yenixbir durum olabilir; ikincisi birçok ipucunun,oldu?u karma??k bir
durum olabilir; üçüncüsü ise farkl? ipuçlar?n?n farkl? bilgiler önerdi?i
çeli?kili bir durum olabilir. Yani belirsiz olan bir durum, yeni, karma??k ya
da çeli?kili çözülemez bir durum olabilir. Tehdit olarak alg?lanan bir durumda
verilen tepkiler boyun e?me ve inkâr olarak iki ?ekildedir. Boyun e?mede ki?i,
gerçek durumu de?i?tiremeyece?ine dü?ünerek ve inanarak kabul eder. ?nkârda,
gerçek durum, alg?layan bireye göre de?i?tirilir. Mevcut iki yakla??m yeni,
karma??k ya da halledilemez belirsiz bir durum meydana geldi?inde ki?inin,
belirsizli?e tahammülsüz oldu?u dü?ünülebilir.” (Sar?çam,2004).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KAYNAKÇA

Candan, A. (2005). Üstbili?sel kuram ve tarih ö?retimi.
Kastamonu E?itim Dergisi, 13, 2, 327–332

Sar?çam, H. (2004).Belirsizli?e tahammülsüzlü?ün mutlulu?a
etkisi, 2

Tüysüz ve ark (2008). Ö?retmen adaylar?n?n üstbili? düzeylerinin
belirlenmesi, 149